De inhoud van de proeftuinen is tijdens de Startconferentie In actie met burgers! op 27 november 2008 verder ingevuld op basis van de behoeften van de gemeenten.
Bewonersgelden en buurtbudgetten
Bewoners beschikken over gemeentegeld, bijvoorbeeld in de vorm van wijk-, buurt-, kernbudgetten. Soms gaat het om incidenteel geld, maar steeds vaker denken gemeenten na over de invloed die bewoners structureel kunnen uitoefenen op de gemeentebegroting.
De burgergerichte gemeente – van binnen naar buiten
Hoe werken bestuur en ambtelijke organisatie samen voor en met burgers? Werken wijkregisseurs, frontlinie ambtenaren e.d. anders dan de collega ambtenaren in het gemeentehuis? Gaat over borging en verankering van burgerparticipatie in de gemeentelijke organisatie. Wat is de gezamenlijke visie, en welke spelregels worden gehanteerd?
Burgerjaarverslag als participatieinstrument
Hoe kan het Burgerjaarverslag ingezet worden als interactief middel in plaats van een verantwoordingsinstrument dat voornamelijk één richting uit werkt? Verschillende gemeenten experimenteren reeds met het burgerjaarverslag, in deze proeftuin kunnen gemeenten ervaringen delen, inspiratie opdoen en van elkaar leren.
Communicatie en burgerparticipatie
Over de rol van (de afdeling) communicatie bij burgerparticipatie, het maken van communicatief beleid en hoe voorkom je teleurgestelde burgers (beloftes waarmaken). Methoden van omgevingsanalyse en formulering van kernboodschappen in beleidsprocessen.
Dorp- en kerngericht werken
Net als wijkgericht werken gericht op de verbetering van de directe leefomgeving van bewoners. Maar bij deze proeftuin gaat het om kernen en dorpen van vaak kleinere (platteland)gemeenten. Dit is ook een thema bij heringedeelde gemeenten.
E-Participatie
Inzet van digitale middelen bij burgerparticipatie, zoals bijvoorbeeld digitale burgerpanels, web 2.0, wiki, chatsessies en een virtuele hangplek. De nadruk ligt niet zozeer op het inzetten van nieuwe tools als wel op de omkering die je daarmee teweeg brengt: de gemeente stelt zich echt open voor alle ideeën van burgers. Een vorm van open innovatie of gebruikersinnovatie.
Faciliteren van burgerinitiatieven
Gemeenten willen ruimte geven aan ideeën van burgers en willen zich ‘faciliterend’ opstellen, maar hoe moet dat en wat is faciliteren eigenlijk? Gaat over actief burgerschap, over toerusten van burgers en ondersteunen van vrijwilligers.
Moeilijk bereikbare doelgroepen / jongerenparticipatie
Gemeenten zijn op zoek naar nieuwe manieren om moeilijk bereikbare doelgroepen te benaderen. Vooral jongerenparticipatie is lastig, maar ook ouderen en allochtonen zijn specifieke doelgroepen. Er wordt veel geëxperimenteerd op dit gebied en er zijn meerdere netwerken en kennisinstellingen die zich specifiek richten op jongerenparticipatie of participatie van allochtonen. Wat is precies het probleem? Wat werkt? En waarom?
De rol van de gemeenteraad
Een veelvoorkomend thema is de volksvertegenwoordigende rol van raadsleden. Er wordt geëxperimenteerd met nieuwe vergadervormen, verschillende vormen van burgerpanels, internet en diverse raadsinstrumenten (zoals het burgerinitiatief) om burgers te betrekken bij gemeentepolitiek, om burgers invloed te geven op agendering van de politiek. Maar geeft dat geen spanning met de representatieve democratie?
Samenwerking lokale fondsen
In elke gemeente zijn vele lokale en regionale fondsen actief, op allerlei beleidsterreinen. Om burgerinitiatieven vaker en beter te ondersteunen maken gemeenten, lokale fondsen en bedrijven samenwerkingsafspraken. Maar welke lokale partijen spelen daarbij een rol, wie neemt de regie, hoe organiseer je de samenwerking?
Integrale gebiedsontwikkeling – sociaal-fysiek
Veel gemeenten zijn bezig met de ontwikkeling of herstructurering van een gebied/wijk in samenwerking met bewoners en andere partijen. Dit is vaak een integrale aanpak met zowel sociale als fysieke elementen. De samenwerking met woningbouwcorporaties en ontwikkelaars is daarbij van belang, denk ook aan vormen van publiek-private samenwerking (PPS) en maatschappelijk vastgoed. Dit speelt zowel op dorpsniveau als op wijkniveau.
Van burgerpanel tot burgerbestuur
Er zijn vele werkvormen en methodieken om burgers mee te laten praten over voorgenomen beleid. Denk bijvoorbeeld aan een burgerpanel, een burgerjury, een forum, een dialoog- of stakeholdersmethode of zelfs een vorm van burgerbestuur. Er zijn genoeg toolkits en handboeken, maar wanneer pas je nou welke werkvorm toe? Een uitwisseling van praktijkervaringen met verschillende werkvormen. Ook voorbeelden van gemeentelijke participatiekaders, handleidingen en checklists komen daarbij aan de orde.
Wijkgericht werken – opstartfase
Verbeteren van de directe leefomgeving in wijken samen met de burgers. Een integrale aanpak op een overzichtelijk en werkbaar niveau. Vaak zijn bewoners georganiseerd in wijkraden, -platforms, bewonersorganisaties. Een groot aantal gemeenten is de afgelopen jaren begonnen om hiermee te experimenteren.
Wijkgericht werken – doorontwikkeling
Een aantal gemeenten heeft al jarenlange ervaring met wijkgericht werken maar wil het doorontwikkelen, bijvoorbeeld in de vorm van prestatiecontracten, buurtcontracten of structurele relaties met bewoners. Deze gemeenten zijn dus een stap verder dan de vorige proeftuin.
